De Jonge Akademie

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

Wetenschap is geen innovatiefabriek

4 januari 2011

Op zaterdag 18 december 2010 verscheen in de Volkskrant een interview met Frans Nauta, lector innovatie publieke sector , onder de titel "Innoveren is een mentaliteitskwestie", waarin hij zijn visie geeft op de relatie tussen wetenschap en innovatie. Op maandag 3 januari 2011 is in de Volkskrant de verkorte reactie onder de titel "Onderzoeker wil geen bedrijf' gepubliceerd op dit interview.

Uitgebreide reactie van De Jonge Akademie

Helaas is deze visie dermate eendimensionaal dat ze geen recht kan doen aan de maatschappelijke betekenis en het innovatieve karakter van wetenschap.
De kern van Nauta’s betoog is dat wetenschappers maar eens uit hun ivoren toren moeten komen en innovatie op gang moeten brengen in plaats van zoveel tijd te besteden aan het publiceren van wetenschappelijke artikelen. Hij prijst daarom de cultuur in het Hoger Beroepsonderwijs, waar medewerkers zonder eigen BV al snel een loser zouden zijn.

Eigen karakter van de wetenschap

Met zijn stellingname miskent Nauta het eigen karakter van de wetenschap, en van haar bijdrage aan de samenleving. Dat wetenschappers worden afgerekend op publicaties is namelijk geen gevolg van politiek beleid, zoals Nauta stelt, maar van de aard van het wetenschappelijk werk zélf. Wetenschap is immers per definitie gericht op het delen van nieuwe kennis en inzichten via publicaties.

Yvoren toren: achterhaald beeld en afgekloven cliché

Het beeld van de ivoren toren is daarbij niet alleen een afgekloven cliché, maar ook een volstrekt achterhaald beeld. Vanuit een gezichtspunt dat uitsluitend economische waarde als relevante dimensie erkent, is wetenschap inderdaad een activiteit voor losers die er niet in geslaagd zijn écht wat te doen met hun capaciteiten. Wetenschap karakteriseert zich immers door nieuwsgierigheid en creativiteit, niet door een vooraf gepland economisch nut. Maar wie een ruimer gezichtspunt hanteert, komt al snel op een wat genuanceerder beeld. De waarde van wetenschap, en de activiteiten om wetenschap maatschappelijk waardevol te maken (wat 'valorisatie' letterlijk betekent), omvatten ook het leveren van zinvolle bijdragen aan de maatschappelijke discussie, het adviseren van politiek en bedrijfsleven, het opleiden van studenten en het bewaren van cultureel erfgoed. Al deze aspecten van wetenschappelijk werk spelen een cruciale rol in innovatie, maar op een aanmerkelijk ruimere manier dan Nauta stelt.

Echte wereld op universiteit

Nauta stelt voor om wetenschappers flink te stimuleren om bij te klussen, zodat ze leren hoe de “echte wereld” eruit ziet. We nodigen hem graag uit eens te komen kijken hoe de echte wereld van de universiteit er uitziet, en hoe mensen zich staande houden in een omgeving die van hen eist dat ze excellent en vernieuwend (!) onderzoek doen, hoogwaardig onderwijs geven, bestuurlijke verantwoordelijkheid dragen voor hun organisatie, zichtbaar zijn in het publieke debat, zelfstandig onderzoeksfinanciering verwerven, lezingen geven, extern advieswerk doen.

Investeren in creatieve mensen!

Door het permanente herhalen van het mantra dat universiteiten ivoren torens zouden zijn waar mensen hun zakken vullen met een wereldvreemd en ''nutteloos" bestaan, ontstaat een klimaat waarin de kwaliteit van de Nederlandse wetenschap steeds verder af kan kalven.  Door de permanente bezuinigingen op eerste geldstroom is er steeds minder ruimte voor wetenschappelijk onderzoek. Dit kan op de lange termijn zeker ook gevolgen voor de onderwijskwaliteit. Investeren in creatieve mensen is dan ook veel belangrijker voor het innovatiepotentieel van ons land dan wetenschappers te verplichten een eigen bedrijf op te zetten. Degenen die zich tot dat laatste geroepen voelen, moeten vooral genieten van de luxe om met hun salaris als overheidssubsidie een eigen zaak te beginnen. Maar er zijn vele andere manieren om de wetenschap waardevol maken voor de samenleving. Wetenschappelijk talent moet beloond worden, en niet verplicht worden om massaal door de hoepel van het ondernemerschap te springen. Alleen dan behouden we de wetenschap als ware bron van innovatie – in de breedste zin van het woord.

Waarden van de Wetenschap

KNAW


Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken