De Jonge Akademie

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

Week 20: dagboek van Joost Hoenderop (deel 2)

2 februari 2013

Weekdagboek van een wetenschapper: Joost Hoenderop (Universitair Medisch Centrum St Radboud) van 21 tot en met 27 januari 2013. Joost doet onderzoek naar de werking van de nier.

Donderdag 24 januari

De reis, startend al vroeg in de ochtend, verloopt voorspoedig en het is 9.30 uur als we in het vliegtuig stappen op weg naar Barcelona. Iets over de klok van 12 landen we in Barcelona, het voelt warm, bijna zomers. Duidelijk een ander klimaat dan in Nederland. Vanmiddag samen met René nog wat e-mails en werk afhandelen. Vrijdag zal de meeting echt beginnen. Het is een kick-off meeting van EURenOmics (www.eurenomics.eu), een fantastische en omvangrijke subsidie van maar liefst 12 miljoen euro waarbij 19 academische partners en 8 bedrijven in Europa zijn betrokken. Dit door de Europese Unie gefinancierde project heeft als doel zeldzame nierziekten op te lossen en nieuwe therapieën te ontwikkelen. In het consortium bevinden zich medisch specialisten, wetenschappelijk onderzoekers en onderzoekers uit farmaceutische bedrijven. EURenOmics integreert een aantal gevestigde consortia gewijd aan zeldzame nierziekten met de eminente behoefte en het potentieel voor diagnostische en therapeutische vooruitgang. Het consortium heeft toegang tot de grootste klinische cohorten (collectief meer dan 10.000 patiënten) met gedetailleerde fenotypische informatie en uitgebreide biorepositories met DNA, bloed, urine, vruchtwater en nierweefsel. Het belooft een dynamische meeting te worden, natuurlijk kennis maken met alle partners in het consortium, onze expertises te presenteren en vooral met elkaar de eerste plannen te stroomlijnen voor het komende jaar. Het is uniek en bijzonder prestigieus dat dit project is toegekend en het maakt het mogelijk om een significante stap voorwaarts te maken in het nieronderzoek. Ik ben er trots op dat ik mee kan denken in deze stimulerende omgeving van wetenschappelijke toppers in het nieronderzoek.

In de vroege avond ga ik samen met René even naar het centrum van Barcelona, eten we wat tapas in een restaurantje rond de Ramblas. De sfeer in de nauwe straatjes is uniek en er zijn veel mensen op straat in dit levendige gedeelte van de oude stad. Na het eten nemen we de trein en metro terug naar het hotel in Sitges, een prachtig plaatsje net even buiten Barcelona. Nog even contact met het thuisfront en het is 11.30 uur als het licht uitgaat.

Vrijdag 25 januari

Vandaag begint daadwerkelijk de meeting. Met wat collega’s uit Nederland, Zwitserland en Frankrijk praten we even bij tijdens het ontbijt. In de ochtend hebben we de tijd om nog even aan de toets te werken voor ons onderwijsblok Water en Zouthuishouding voor de Geneeskunde en Biomedische Wetenschappers in Nijmegen. Iedere jaar moet er natuurlijk weer een originele toets worden samengesteld van ongeveer 70 meerkeuzevragen. In de eerste instantie zal je misschien denken dat het gemakkelijker is om meerkeuzevragen te maken in plaats van openvragen. Maar dat is echter niet zo simpel. Het maken van goede toetsvragen is altijd een uitdaging omdat het geen puzzels moeten worden. Het gaat er juist om de inhoud van de stof moet worden getoetst en niet de capaciteit om een puzzel op te lossen. Het uurtje tussen de besprekingen door is daarmee goed besteed. Om 12.00 uur is er een lunch en 13.00 uur begint het officiële openingsprogramma waarbij de coördinator een openingsspeech geeft. Er wordt zeer veel publiciteit aan besteed en er zijn vele mensen vanuit verschillende vakgebieden aanwezig. Daarna geven de ‘work package’ leiders ieder een inhoudelijk overzichtsverhaal waarbij iedere leider een deelverantwoordelijkheid heeft in het project.

In de avond is er een gezellig diner in het hotel. Het is leuk om weer met iedereen bij te praten en naast de wetenschap te horen hoe het met de mensen gaat. Ik zit naast een vrouw die binnen het consortium betrokken is bij de analyse en het bouwen van een database structuur. Zij heeft als taak een systeem te maken hoe alle gegevens moeten worden gearchiveerd. Waar het vroeger ging om een aantal megabytes slaan we tegenwoordig terabytes op omdat de DNA volgorde van veel patiënten in kaart zal worden gebracht om de nierziekten op te kunnen lossen. Hiermee is een hele andere structuur van databases nodig waarbij ook verschillende mensen toegang moeten krijgen zodat informatie op een goede en veilige wijze kan worden opgeslagen. Kortom weer veel nieuwe dingen geleerd. Het was een leuke avond. Voor het slapen nog even wat e-mails uitsturen en om 11.30 uur is het klaar.

Zaterdag 26 januari

Om 7 uur gaat de wekker. Een vol programma vandaag. In tegenstelling tot Nederland is de temperatuur al aangenaam. Ik ga steeds beter begrijpen waarom zoveel Nederlanders positief zijn over het Spaanse Barcelona. Een ontbijt met collega’s uit Frankrijk en om 8.00 uur begint het inhoudelijke wetenschappelijke programma. Eerst zijn er plenaire discussies waarbij de plannen door de ‘workpackage leaders’ worden gepresenteerd. Na het eerste overzicht te hebben gehoord gaan we in kleinere groepen uit elkaar. Wij hebben gedetailleerde discussies met onze collega’s uit Parijs en Zurich hoe we het eerste jaar in ons ‘work package’ gaan vormgeven. Een centraal onderwerp wordt de regulatie van een NaCl (keukenzout) transporteiwit in de nier. Dit eiwit speelt een cruciale rol bij de bloeddrukregulatie. Mensen met een verhoogde bloeddruk (tegenwoordig maar liefst 25% van de wereldbevolking!) krijgen vaak medicijnen voorgeschreven die dit eiwit remmen (de zogenaamde diuretica of plaspillen). Daarnaast zijn er ook erfelijke nierziekten waarbij patiënten mutaties in het DNA hebben van dit gen met als gevolg dat ze een veel te hoge of juist veel te lage bloeddruk hebben.

Er ontstaan vruchtbare discussies hoe we het beste de eerste experimenten kunnen doen en de toegevoegde waarde van het consortium wordt al direct duidelijk doordat er naast de samenwerking ook contact is met bedrijven die tevens meehelpen nieuwe mutaties op te sporen om de moleculaire mechanismen achter deze ziekte beter te begrijpen. We wisselen informatie uit over onze laatste ontwikkelingen en komen tot een ambitieus werk actieplan waar we allen enthousiast over zijn. De gehele dag bestaat uit veel inhoudelijke discussies en de positieve en collegiale sfeer is gedurende de hele dag voelbaar. Ik werd in de middag ook aangesproken door Marieke van Meel. Zij vertegenwoordigt de nierpatiëntenvereniging en zet zich daarnaast ook in voor Eurotransplant, een organisatie die zorgt voor de coördinatie van niertransplantaties. Wij hadden weleens wat over elkaar gelezen maar nog niet eerder kennis gemaakt. Haar oudste zoon heeft een nierziekte en dat was voor haar de motivatie zich sterk te maken voor voortgang van nieronderzoek in alle breedte. Ik heb toch weer veel geleerd over het belang van de patiëntenvereniging. Het is ontzettend goed dat deze mensen ook bij de besprekingen zijn en input kunnen geven.

Om 6 uur stoppen we en na een korte verfrissing is er ruimte voor wat ontspanning. Deze avond gaan we met de EURenOmics groep naar het centrum van Barcelona, een busrit van ongeveer 45 minuten, waar we om 7.30 uur aankomen. Een Spaanse gids (George) geeft ons een prachtige rondleiding door de oude stad. Ontzettend leuk om de mooie plekjes in de stad te ontdekken. De zeer nauwe straatjes, kleine tapas restaurantjes en prachtige pleintjes lichten heel mooi op in het avondlicht. De gids vertelt over het ontstaan van de stad, Gaudi en de vele kunst die Barcelona rijk is. We maken met de groep een wandeling van een uur en komen uiteindelijk in een klein haventje met daarom heen restaurants waar een diner is georganiseerd. Rondom het water prachtige kunst en George wijst naar een mooi gebouw op de hoek waar de schilder Pablo Picasso heeft gewoond (zie foto)

Mijn aandacht wordt getrokken door een enorm kunstwerk voor het gebouw, gemaakt door de kunstenaar Roy Lichtenstein. Dit kunstwerk werd gemaakt ter ere van de Olympische spelen in 1992. Het grote beeld toont een gezicht of hoofd, dat komt uit een achtergrond van rode stippen in reliëf. Als onderdeel van de artistieke beweging van de PopArt beïnvloed door de comics is het monument een eerbetoon aan de stad die gastheer was van de Spelen. Uiteraard is de dekking van het mozaïekwerk duidelijk een verwijzing naar de esthetiek van Gaudi. In het restaurant Con Costa is er een diner met lekkernijen uit de zee. Tijdens het eten zit ik naast Bernard Rossier, een hoogleraar uit Lausanne die tevens een belangrijke rol heeft gespeeld in de start van mijn wetenschappelijke carrière als post.doc. Hij is net met pensioen en is nu bezig om een eLearning omgeving op te zetten voor de studenten in Zwitserland. Toen ik in 2000 promoveerde ben ik met een beurs naar zijn groep gegaan en heb ik 1,5 jaar in Lausanne gewerkt om nieuwe technieken te leren hoe ik calciumbalans kon onderzoeken. Het was bijzonder leuk om met hem weer oude herinneringen op te halen over de mensen die er toen waren, zowel de wetenschappelijke successen maar ook andere gebeurtenissen. Even na 11 uur gaan we weer terug met de bus naar Sitges waar we even na 12 uur aankomen. Een leerzame dag met goede wetenschappelijke discussies met veel Europese wetenschappers gevolgd door een prachtig bezoek aan het oude centrum van Barcelona maken dit een topdag.

Zondag 27 januari

Vandaag de laatste dag van het congres. Ik start de dag met een ontbijt met Nine Knoers. Zij is hoogleraar in Utrecht en ik werk al meer dan 10 jaar met haar samen. Wij wisselen de laatste nieuwtjes uit. Ook zij is betrokken als projectleider bij EURenOmics. In de ochtend zijn er besprekingen over mogelijke patenten die voortkomen uit het onderzoek en hoe we hier mee om moeten gaan in het consortium. Er wordt veel aandacht besteed aan databescherming.
Het was tevens leuk twee oud-promovendi te spreken. Bob en Kirsten zijn beiden in onze vakgroep gepromoveerd en nu werkzaam als post.doc onderzoekers in respectievelijk Zurich en Utrecht. Het is weer even herinneringen ophalen uit die tijd dat zij nog promovendus waren in Nijmegen. Het gaat met beiden heel goed en zij zijn net als ik erg actief in het nieronderzoek. Na de lunch wordt de meeting afgesloten. De laatste woorden van de coördinator waarna we uit elkaar gaan en ieder zijn weg naar huis vervolgt.

Mijn vlucht is pas in de vroege avond dus echte haast is er nog niet. Ik werk aan de tekst die u nu aan het lezen bent en ik werk verder aan de toets waar ik al eerder over schreef. Om 3 uur brengt de taxi mijn collega en mij weer terug naar de luchthaven. Daar nog even de tijd voor een kop koffie en na een klein hapje eten stappen we om 6 uur in het vliegtuig. In het vliegtuig discussieer ik samen met René nog over de meeting en spreken we het werk door voor de komende week. Het was een bijzonder leerzame en vruchtbare meeting, heel veel mensen gesproken, veel nieuwe contacten ontstaan en met elkaar afgestemd hoe we het eerste jaar van dit 5-jarige project in detail gaan vormgeven. Het is half 11 als ik weer thuis ben in Beuningen. Na een kort gesprek met Judith val ik direct in slaap. Morgen om 5.25 uur start de dag weer.

Lees ook deel 1

 

 

 

 


Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken