De Jonge Akademie

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

Joris Dik en collega's maken waarheidsgetrouwe replica van Rembrandt

25 januari 2013

Onder het schilderij 'Oude man in militair uniform' van Rembrandt zit een nog onbekend portret verborgen, zoveel staat vast uit eerder onderzoek. Maar wie er op staat en of het ook geschilderd is door Rembrandt, daar breken deskundigen zich al jaren het hoofd over.

Joris Dik en collega onderzoekers vroegen zich daarom af welke techniek het beste in staat zou zijn het onderliggende schilderij beter zichtbaar te maken. Aangezien het praktisch onmogelijk was om het kostbare schilderij, dat in het Amerikaanse Paul Getty Museum hangt, de hele wereld over te vliegen, restte maar één, opmerkelijke, oplossing: Andrea Sartorius, afstudeerstagiaire van het Getty Museum schilderde een zo goed mogelijke kopie, eerst -met een beetje fantasie- het onbekende onderliggende portret en daarna 'Oude man in militair uniform' er over heen. Uit uitgebreid onderzoek van deze 'wetenschappelijke replica’ in deeltjesversnellers in Amerika (Brookhaven) en Europa (DESY, Hamburg) en met mobiele scanners blijkt röntgen-fluorescentie de meest veelbelovende techniek om het onderliggende portret naar boven te halen. De wetenschappers publiceren er recent over in de "Journal of Analytical Atomic Spectrometry". De resultaten zullen worden gebruikt bij verder onderzoek naar het echte 'Oude man in militair uniform'.

Deeltjesversnellers

Joris Dik en zijn Antwerpse collega's Koen Janssens en Matthias Alfeld werkten aan het onderzoek mee. Eerder deden ze al samen uitgebreid onderzoek naar schilderijen van Van Gogh. "Van Gogh gebruikte verschillende pigmentsoorten voor de lagen van zijn schilderijen, maar Rembrandt meestal dezelfde verven. Dat maakt het bij Rembrandt veel lastiger de onderliggende laag te onderscheiden", vertelt Alfeld. Uit het onderzoek aan de kopie bleek dat de deeltjesversnellers van DESY en Brookhaven, maar ook de mobiele scanner goede resultaten opleverden. Joris Dik, die de mobiele scantechnologie ontwikkelde, verwacht dat die techniek uiteindelijk gebruikt gaat worden. "De resultaten waren veelbelovend, en met de mobiele scanner is het niet nodig het schilderij uit het museum te halen. Dat is een groot voordeel."

Röntgen-fluorescentie werkt door met röntgenstraling chemische elementen 'aan te slaan', zodat ze even straling afgeven. Door die te meten kunnen de wetenschappers precies te weten komen welke elementen er waar in de verflaag zitten, en dus welke kleuren de schilder heeft gebruikt. "In dit schilderij was vooral het kwik van het roodpigment te zien, en gaf het lood in het wit veel informatie over de contouren van het gezicht", stelt prof. Koen Janssens.

Wanneer en hoe het echte schilderij van Rembrandt zal worden onderzocht moet nog nader worden bepaald.

Bron: TU Delft

Kruimelpad:
  1. Home
  2. Actueel
  3. Nieuws

Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken