De Jonge Akademie

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

Het verdwijnen van 'eh'

21 augustus 2015

Het tussenwerpsel 'eh' sterft langzaam maar zeker uit. 'Ehm' wordt juist steeds vaker gebruikt.

Martijn Wieling doet sinds kort onderzoek naar zogenaamde ‘filled pauses’. De leegten tussen gesproken woorden door, die we opvullen met eh’s en ehms. Al eerder ondekte de Amerikaanse taalkundige Mark Liberman dat Amerikanen de eh’s (‘uh’ in het Engels) lijken te vervangen door ehm’s. Martijn liet zien dat zij niet de enigen zijn die dit doen: ‘In elke Germaanse taal die we bekeken vonden we hetzelfde patroon, tegelijkertijd.’

Schijnbaar achteloos vervangen we ‘eh’ door ‘ehm’. ‘Er lijkt wel degelijk wat verschil te zitten in het gebruik van die twee,’ legt Martijn uit. Onderscheid tussen de twee tussenwerpsels kan goed van pas komen. ‘Onbewust weten we wat we kunnen verwachten. Na “eh” komt misschien een lastig woord. Dan werkt het als een seintje: even opletten nu. Na “ehm” volgt relatief een langere pauze dan na “eh”. Vaak wordt gedacht dat we na “ehm” even nadenken over wat we willen zeggen. Na “eh” twijfelen we aan de manier waarop.’ Bedenken wat we willen zeggen vereist net wat meer tijd. Vandaar die extra letter. ‘Precies. Ehm zeggen kost ons net wat meer moeite.’

En toch hebben we het ervoor over. Al wordt de pauze na ‘ehm’ ook steeds korter. ‘Het ene type wordt steeds vaker gebruikt als alternatief voor het andere,’ zegt Martijn. ‘Het onderscheid verdwijnt.’ Waarom vinden we ‘ehm’ tegenwoordig dan toch fijner? ‘Misschien is het overgewaaid uit het Engels, waar ‘um’ relatief vaker gebruikt wordt, of misschien zijn we beleefder geworden,’ suggereert Martijn. ‘Het is wel zo netjes om tijdens een praatpauze je mond dicht te doen. Dan zeggen we dus liever ‘ehm’ dan ‘eh’.’ Een groot offer, want het scheelt een hele extra klank, die beleefdheid. Heel netjes. ‘Ja. We zijn ons er onbewust bewust van.’

 

Bron: Vrij Nederland

Kruimelpad:
  1. Home
  2. Actueel
  3. Nieuws

Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken